Efektif kur ve kaydi kur farkı nedir?

Kur tablolarında aynı para birimi için iki ayrı satır görebilirsiniz: efektif ve kaydi. İkisi de aynı para birimini fiyatlar ama farklı bir şeyin fiyatıdır — biri elinizdeki banknotun, diğeri hesabınızdaki bakiyenin.

Efektif kur: banknotun fiyatı

Efektif kur, fiziksel para alım satımında geçerlidir. Gişeye nakit uzatıp TL almak ya da cebinizde taşımak üzere döviz almak efektif işlemdir. Banknotun kendine ait bir maliyeti vardır: sayılır, kasada saklanır, güvenliği sağlanır, tükendiğinde yeniden tedarik edilir. Bu maliyetler kura yansır.

Kaydi kur: hesaptaki paranın fiyatı

Kaydi kur — hesaben kur; kur listelerinde çoğunlukla "döviz" ya da "havale" başlığıyla geçer — banknot el değiştirmeden yapılan işlemlerde geçerlidir: döviz hesabından TL hesabına aktarım, yurt dışından gelen havalenin TL'ye çevrilmesi, internet bankacılığından yapılan döviz alım satımı. İşlem kayıt üzerinden yürüdüğü için nakit taşıma ve saklama maliyeti yoktur.

Fark hangi yönde olur?

Nakdin ek maliyeti olduğu için efektif kur genellikle kaydi kurdan müşteri aleyhine sapar: efektif alış biraz daha düşük, efektif satış biraz daha yüksek olur. Ama bu değişmez bir kural değildir; sapmanın büyüklüğü kaynağa ve para birimine göre değişir, bazı kaynaklarda iki kur aynı gösterilir. "Ne kadar fark eder" sorusunun cevabı ancak o anki tabloya bakılarak verilebilir.

KKTC'de hangi kuru görürsünüz?

Döviz bürolarının yayımladığı kur çoğunlukla efektiftir; bazıları buna ek olarak bir havale (kaydi) kuru da yayımlar. Bankalarda durum kuruma göre değişir: kimi gişe ve internet/havale kurunu ayrı ayrı verir, kimi tek kur yayımlar ve türünü belirtmez. Merkez bankalarının günlük kur yayınlarında ise iki satır birden bulunur — farkın en net görüldüğü yer burasıdır.

Karşılaştırırken yapılan hata

En sık hata, bir kaynağın efektif kurunu başka bir kaynağın kaydi kuruyla yan yana koymaktır; aradaki fark "daha iyi fiyat" gibi görünür, oysa karşılaştırma baştan yanlıştır. Bu sitede kur türü gizlenmez: güncel KKTC döviz kurları tablosunda kaynaklar yan yanadır, KKTC dolar kuru sayfasındaki "Tüm kur türleri" bölümünde ise her satırın türü yazar ve aynı kaynağın efektif ile kaydi satırlarını ayrı ayrı okuyabilirsiniz. Tabloların üstündeki orta kur ise bir işlem kuru değil, karşılaştırma için referanstır.

İşlem öncesi tek soru

"Bu kur efektif mi, kaydi mi?" Nakit veriyor ya da alıyorsanız cevap efektif olmalı; havale, EFT veya hesap içi çevrimde kaydi olmalı. İki taraf farklı şeyi kastediyorsa gişede çıkan tutar beklediğinizden farklı olur. Alış ile satış arasındaki farkın kendisi ayrı bir konu: makas (spread) nedir.